Transparency Myanmar

transparency.myanmar@gmail.com

yangonchronicle 2011
yangonchronicle 2011

၂၁.၇.၂၀၁၁

ဘာသာျပန္သတင္းမ်ား

အေမရိကန္က ျမန္မာအေပၚ အေရးယူမႈမ်ား သက္တမ္းတိုး

(20 July 2011 ရက္စြဲပါ Radio Australia News မွ US renews sanctions on Burma ကို ဘာသာ ျပန္ဆိုသည္)

                အေမရိကန္ ကြန္ဂရက္မွ အႀကီးဆံုးအပိုင္းျဖစ္ေသာ House of Representatives သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ ခ်မွတ္ထားေသာ အေရးယူမႈမ်ား ကို သက္တမ္းတိုးမႈအား အတည္ျပဳခဲ့သည္။ အဆိုပါ အေရးယူမႈမ်ားတြင္ အခ်ိဳ႕ပစၥည္းမ်ား တင္သြင္းမႈမ်ား ပိတ္ပင္ထားျခင္းႏွင့္ အစိုးရတာဝန္ရွိသူမ်ား အား ဗီဇာ ကန္႔သတ္ထားျခင္းမ်ား ပါဝင္သည္။

                Sanctins မ်ားကို 2003 ခုႏွစ္တြင္ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားေၾကာင့္ စတင္ ခ်မွတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ယင္း Sanctions မ်ားကို ဥပေဒျပဳအမတ္မ်ားက မဲေပးၿပီး ခ်မွတ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ေမလက သမၼတ Obama သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အေမရိကန္တို႔ ရင္းႏွီးျမႇပ္ႏွံမႈအား တားျမစ္ေသာ သီးျခားအေရးယူမႈမ်ားအား သက္တမ္းတိုးခဲ့သည္။ အေမရိကန္ဆီးနိတ္ကလည္း အလားတူ အေရးယူမႈမ်ားကို ဘ႑ာေရး ေကာ္မတီမွ အတည္ျပဳခ်က္ရၿပီးပါက အတည္ျပဳႏိုင္ရန္ ေမွ်ာ္လင့္လ်က္ရွိသည္။

***********************************************************

ျမန္မာအေပၚ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္သည့္ အစီအစဥ္မ်ားကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကာကြယ္ေျပာၾကား

(Radio Australia News မွ 19 July 2011 ရက္စြဲပါ “Aung San Suu Kyi defends Sanctions against Burma” သတင္းကို ဘာသာ ျပန္ဆိုသည္)

                ျမန္မာဒီမိုကေရစီ လိုလားေသာ အတိုက္အခံ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ျမန္မာႏိုင္ငံ အေပၚ အေနာက္ႏိုင္ငံ အေရးယူဒဏ္ခတ္မႈ Sanctions မ်ား ဆက္လက္ ခ်မွတ္ထားသင့္သည္ ဟူေသာ သူမ၏အျမင္ကို ကာကြယ္ ေျပာဆိုလိုက္သည္။

                ေနအိမ္ အက်ယ္ခ်ဳပ္မွ သူမက လြတ္ေျမာက္လာၿပီး ေနာက္ပိုင္းအခ်ိဳ႕သူမ်ား က “ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ သာမာန္ ျမန္မာျပည္သူမ်ားႏွင့္ အလွမ္းကြာေနၿပီ” ဟု ေဝဖန္ ေျပာဆိုမႈမ်ား ရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ABC သတင္းဌာနႏွင့္ သီးသန္႔အင္တာဗ်ဴး ျပဳလုပ္ရာတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ က “ျမန္မာအစိုးရအား လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈအေလ့အထ ေျပာင္းလဲလာေအာင္ ဖိအားေပးရာတြင္ အေရးယူ ဒဏ္ခတ္သည့္ Sanctions မ်ားကို အသံုးျပဳႏိုင္သည္” ဟု ေျပာဆိုခဲ့သည္။

                တကယ္လို႔ ၾသစေၾတးလ်နဲ႔ အျခားႏိုင္ငံေတြက ျမန္မာအစိုးရကို ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြ လႊတ္ေပးဖို႔၊ ႏိုင္ငံေရး လုပ္ငန္းစဥ္မွာ အဖြဲ႕အစည္း အားလံုး ပါဝင္ေစဖို႔ စတဲ့ ပိုမိုအေရးႀကီးတဲ့ ေတာင္းဆိုမႈအခ်ိဳ႕ ျပဳလုပ္တဲ့အခါ “ေဟ့ တကယ္လို႔ မင္းတို႔အေနနဲ႔ Sanctions ေတြကို ရုတ္သိမ္းေပးေစ ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဒါေတြ၊ ဒါေတြေတာ့ လုပ္ေပးရလိမ္႔မယ္” ဆိုတဲ့ စကားမ်ိဳး ေျပာလို႔ရတာေပါ႔ ဟု သူမက ေျပာၾကားသည္။

                အထက္ပါ အင္တာဗ်ဴး အျပည့္အစံုကို ABC သတင္း ဌာန၏ Foreign Correspondent ရုပ္သံ အစီအစဥ္ မွ အဂၤါေန႔ညတြင္ ထုတ္လႊင့္မည္ဟု သိရသည္။

*****************************************************************

ျမန္မာစစ္တပ္ကို လက္နက္ တပ္ဆင္ေပးျခင္းျဖင့္ အၾကမ္းဖက္မႈတြင္ အိႏၵိယႀကံရာပါ ျဖစ္လာ

(Asia News မွ 19 july 2011 ရက္စြဲပါ “By arming the Burmese military India complicit in violence” ေဆာင္းပါး ကို ဘာသာ ျပန္ဆိုသည္)

                ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကခ်င္၊ ရွမ္းႏွင့္ ကရင္တိုင္းရင္းသားမ်ားကို တပ္မေတာ္ အစိုးရက ဆက္လက္ ညႇင္းပန္းႏွိပ္စက္ ဖိႏွိပ္ အုပ္ခ်ဳပ္လ်က္ ရွိေသာေၾကာင့္ အိႏိၵယႏွင့္ ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ အိႏိၵယ ခရစ္ယာန္မ်ား ေကာင္စီ (GCIC) ဥကၠဌ Sajan K George က “အိႏိၵယနိုင္ငံသည္ ျမန္မာ တပ္မေတာ္ အစိုးရကို ကူညီျခင္းျဖင့္ အိႏိၵယ၏ ဒီမိုကေရစီ စည္းမ်ဥ္းမ်ား အားလံုးကို ခ်ိဳးေဖာက္ေနသည္” ဟု ေျပာၾကားလိုက္သည္။

                “အိႏိၵယအစိုးရဟာ ျမန္မာတပ္မေတာ္ အစိုးရရဲ႕ တိုက္ပြဲဝင္ တင့္ကား ၅၂ စင္းအတြက္ လက္နက္နဲ႔ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္ေတြ ကူညီ ျဖည့္ဆည္း ေပးျခင္းျဖင့္ ႏိုင္ငံရဲ႕ ဒီမိုကေရစီ  စည္းမ်ဥ္းအားလံုးကို ခ်ိဳးေဖာက္လိုက္ပါၿပီ ” ဟု အိႏိၵယ ခရစ္ယာန္မ်ား၏ ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ေကာင္စီ (GCIC) ဥကၠဌ Sajan K George က စြပ္စြဲေျပာဆိုခဲ့သည္။ Sajan က “သူ၏ ႏိုင္ငံသည္ ျမန္မာအာဏာရွင္ အစိုးရႏွင့္ ႀကံရာပါ ျဖစ္ေနေၾကာင္း၊ အိႏိၵယ၏ လက္နက္ ေရာင္းဝယ္မႈသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ကခ်င္၊ ရွမ္း၊ ကရင္ျပည္သူမ်ားအေပၚ က်ဴးလြန္လ်က္ရွိသည့္ အၾကမ္းဖက္မႈႏွင့္ ပတ္သက္ဆက္ႏြယ္ ေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေၾကာင္း” ဆက္လက္ေျပာဆိုသည္။

                ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ တပ္မေတာ္ကို ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳထားသည့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္း သိန္းစိန္ ဦးေဆာင္ေသာ အစိုးရသစ္ ၿပီးခဲ့ေသာ မတ္လမွ စတင္၍ အာဏာရလာခဲ့ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံတြင္း တည္ၿငိမ္မႈ လက္ေတြ႕အားျဖင့္ မရွိပဲ ျပည္တြင္း လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡ က်ယ္ျပန္႔စြာ ျဖစ္ပြား ေနျခင္း၊ ကရင္၊ ရွမ္း၊ ကခ်င္ တိုင္းရင္းသားမ်ား အေပၚ ဆက္လက္ အၾကမ္းဖက္ျခင္း တို႔ကိုသာ ေတြ႕ျမင္ေနရသည္။ ဇူလိုင္လအတြင္းက ကခ်င္ျပည္နယ္ ေနရာအႏွံ႔အျပားတြင္ ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္မေတာ္ (KIA) ႏွင့္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ အၾကား ျပင္းထန္ေသာ တိုက္ပြဲမ်ား ျပန္လည္ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

                “ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တရားမွ်တမႈ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး နဲ႔ ဒီမိုကေရစီအတြက္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တိုက္ပြဲဝင္ေနတဲ့ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြကို တိုက္ခိုက္ဖို႔နဲ႔ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ေတာင္းဆိုတဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြကို တိုက္ခိုက္ဖို႔အတြက္ အိႏိၵယ လက္နက္ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္ေတြကို ျမန္မာအစိုးရက အသံုးျပဳ ေတာ့မွာပါ” ဟု GCIC ခရစ္ယာန္ေကာင္စီ ဥကၠ႒က သတိေပး ေျပာဆိုသည္။

                ေျမာက္မ်ားစြာေသာ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြ ၊ ႏွိပ္စက္ ညႇင္းပန္းမႈေတြ၊ လိင္ အၾကမ္းဖက္မႈေတြဟာ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြား ခဲ့ရၿပီး ျဖစ္သလို တျခားအေျခခံ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ားစြာကိုလည္း ဆက္လက္ ခ်ဳပ္ခ်ယ္ ဟန္႔တား ဖိႏွိပ္လ်က္ရွိပါတယ္။ ကမာၻေပၚက အရက္စက္ဆံုး စစ္ဖက္အာဏာရွင္ေတြကို လက္နက္ ကူညီ ေထာက္ပံ့ေပးတာဟာ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြရဲ႕ ဘဝေတြအေပၚမွာ ဆိုးဝါးတဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြ ျဖစ္ေပၚေစပါလိမ့္မယ္” ဟု ၎က မွတ္ခ်က္ေပးသည္။

**************************************************************

ျပည္တြင္း လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေၾကာင့္ အိုးအိမ္မဲ့ ဒုကၡသည္ ျပႆနာ ဆက္လက္ႀကီးထြား

(Relief Web မွ 19 July 2011 ရက္စြဲပါ “Displacement continues in context of arm conflicts” သတင္း ကို ဘာသာ ျပန္ဆိုသည္)

                ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ၁၉၉၀ ေနာက္ပိုင္း ပထမဆံုး လႊတ္ေတာ္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို ၂၀၁၀ ႏိုဝင္ဘာလ တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။ ယခင္ တပ္မေတာ္ အစိုးရ အဖြဲ႕ဝင္ေဟာင္းမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားေသာ ပါတီႏွင့္ လက္ရွိ တာဝန္ထမ္းဆဲ တပ္မေတာ္အရာရွိ အုပ္စုကသာ ဥပေဒျပဳ အာဏာႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာကို ဆက္လက္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ အရပ္ဖက္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈႏွင့္ အာဏာမွ်ေဝမႈ ပိုမိုရရွိလာေစမည့္ အခြင့္အလမ္း ျပဴတင္းေပါက္ပြင့္လာ ဖြယ္ မရွိႏိုင္ေတာ့ပါ။

ထိုအေတာအတြင္း ကရင္ျပည္နယ္၊ ကခ်င္ျပည္နယ္ႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္တို႔ တြင္ အတိုက္အခံ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အုပ္စုမ်ား NSAGs ႏွင့္ ျမန္မာအစိုးရတပ္ဖြဲ႕မ်ား အၾကား လတ္တေလာတိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားေနမႈေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ပိုင္းမွ ေဒသခံမ်ားစြာ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္ကာ ထိုင္းႏွင့္ တရုတ္ႏိုင္ငံတြင္းသို႔ ထြက္ေျပးလ်က္ ရွိၾကျခင္းမွာ တိုင္းရင္းသား ပဋိပကၡ ျပႆနာေျပလည္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသးပဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရရွိရန္ ခဲယဥ္းေနေသးသည့္ လကၡဏာပင္ ျဖစ္သည္။

                ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မ်ားအတြင္းက ျမန္မာအစိုးရႏွင့္ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲရန္ သေဘာတူခဲ့ၾကေသာ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အုပ္စုမ်ားက ျမန္မာ စစ္တပ္ လက္ေအာက္ခံ နယ္ျခားေစာင့္တပ္ အျဖစ္သို႔ အသြင္ေျပာင္းရန္ ျမန္မာအစိုးရ၏ ရာဇသံေပးမႈကို မလိုက္နာပဲ ျငင္းပယ္ခဲ့ၾကေသာေၾကာင့္ ၂၀၀၉ ဧၿပီလ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ၎အုပ္စုမ်ားႏွင့္ အစိုးရတပ္မ်ား အၾကား ပဋိပကၡျပင္းထန္လာခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

                အထက္ပါ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡ ျပႆနာေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာရေသာ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျပႆနာကို ႏိုင္ငံအတြင္း လြတ္လပ္ေသာ မည္သည့္ အဖြဲ႕ အစည္းကမွ စနစ္တက် ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ၾကျခင္း မရွိပါ။ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ဒုကၡသည္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ရႏိုင္သမွ် သတင္းအမ်ားစုမွာ ထိုင္း ျမန္မာ နယ္စပ္၏ ထိုင္းဖက္ျခမ္းတြင္ အေျခစိုက္ေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားထံမွ ထြက္ေပၚလာျခင္း ျဖစ္သည္။ အခင္းျဖစ္ ေဒသမ်ားသို႔ သြား၍မရေအာင္ ကန္႔သတ္ ထားျခင္း၊ လြတ္လပ္စြာ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာႏိုင္မႈ မရွိျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ေဒသတြင္း အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ဒုကၡသည္မ်ား၏ အေရအတြက္၊ အေနအထားတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္ သည့္ သတင္းမ်ား၏ မွန္ကန္ တိက်မႈကို အကဲျဖတ္ရန္ လံုးဝ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ မရွိပါ။

                ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အျခားေဒသမ်ားမွ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ား ေနစရာမရွိ ထြက္ေျပးၾကရသည္ ဆိုေသာ္လည္း တိက်ေသာ ခန္႔မွန္းမႈ ျပဳလုပ္ႏိုင္သည့္ တစ္ခုထဲေသာေဒသမွာ ျမန္မာ အေရွ႕ေတာင္ပိုင္း ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ အတြင္း လူေပါင္း ၄ သိန္းေက်ာ္ အိုးအိမ္ အတည္တက် မရွိပဲ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ေနၾကရသည္ ဟု ယံုၾကည္ရသည့္ ၎တို႔အနက္မွ ခုႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္မွာ ဒုကၡသည္ အသစ္စက္စက္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

*************************************************************

တ႐ုတ္က ျမစ္ဆံု ေရကာတာႏွင့္ ပတ္သက္၍ ယင္း၏ အစီရင္ခံစာအား လ်စ္လ်ဴ႐ႈၿပီး ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္

(18 July 2011 ရက္စြဲပါ Asia Sentinel မွ China ignores own Irrawaddy Dam study ကို ဘာသာျပန္သည္)

China Power Investment ၏ အကဲျဖတ္ အစီရင္ခံစာက ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျမစ္ဆံု ေရကာတာ စီမံကိန္းအား ဖ်က္သိမ္းရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။ ႏုိင္ငံပိုင္ China Power Investment ေကာ္ပိုေရးရွင္းသည္ ယင္း၏ 945 မ်က္ႏွာရွိ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ထိခိုက္မႈမ်ား ေလ့လာခ်က္တြင္ ျမစ္ဆံု စီမံကိန္းအား ဖ်က္သိမ္းရန္ ေတာင္းဆိုထားေသာ္လည္း ဆက္လက္ လုပ္ကိုင္လ်က္ ရွိေၾကာင္း ေလ့လာခ်က္ စာတမ္းေကာ္ပီအား ျပသလ်က္ Burma Rivers Network က သတင္းထုတ္ ျပန္ခဲ့သည္။

ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ အကဲျဖတ္ အစီရင္ခံစာ၏ ကန္႔ကြက္ ေျပာဆိုမႈကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈ၍ ဆက္လက္ လုပ္ကိုင္ရန္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ျဖစ္ေတာင့္ျဖစ္ခဲ ဟု ေျပာဆိုရန္ ခက္ခဲေပသည္။ တ႐ုတ္ ေခါင္းေဆာင္အမ်ားစုသည္ အင္ဂ်င္နီယာမ်ား ျဖစ္သည့္အေလ်ာက္ ယင္းတို႔သည္ အင္ဂ်င္နီယာဆိုင္ရာ စီမံကိန္း ႀကီးမ်ားကို အလြန္တရာ ႏွစ္သက္သည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ Beijing က ဆက္လက္ျပဳလုပ္ရန္ႏွင့္ ျဖစ္သမွ် ေနာက္မွ ၾကည့္ရွင္းမည္ဟု သေဘာထားခဲ့ၾက သည္။ ယင္းကိစၥတြင္ ျဖစ္လာမည့္ အက်ိဳးဆက္မ်ားမွာ အႏၱရာယ္ အလြန္ႀကီးသည္။

ညႊန္ျပရမည့္ကိစၥတစ္ခုမွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ယန္စီျမစ္ေပၚရွိ ကမၻာ့အႀကီးဆံုး ေရအားလွ်ပ္စစ္ ေရကာတာ ျဖစ္ေသာ Three Gorges ေရကာတာပင္ ျဖစ္သည္။ ယင္းမွာ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ပညာရွင္မ်ားက ကန္႔ကြက္ ေနသည့္ၾကားမွ ေဆာက္လုပ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ေမလက ႏိုင္ငံေတာ္ ေကာင္စီသည္ ပတ္၀န္းက်င္ ဆိုင္ရာ၊ ေဆာက္လုပ္ေရးႏွင့္ လူမ်ားေျပာင္းေရြ႕ရႏိုင္ျခင္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အႏၱရာယ္သည္ ခ်က္ျခင္းေျဖရွင္းရမည့္ ျပႆနာ ျဖစ္ေၾကာင္း သတိေပးခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေတာ္ေကာင္စီသည္ ထိုသို႔ေသာ သတင္းမ်ားကို ခြင့္ျပဳရန္ ခဲယဥ္းသည္။

Three Gorges ေရကာတာသည္ အဆိုပါ ေဒသအား အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစေသာ္လည္း ႏိုင္ငံေတာ္ ေကာင္စီက ေျပာၾကားရာတြင္ “ေနအိမ္မ်ား ေခ်ာေမြ႕စြာ ေျပာင္းေရြ႕ ေနရာခ်ထားေရး၊ အပင္မ်ား၊ သတၱ၀ါမ်ားအား အကာအကြယ္ ေပးေရး၊ ပထ၀ီဆိုင္ရာ အႏၱရာယ္မ်ား ကာကြယ္ေရး တို႔နွင့္ ပတ္သက္ေသာ ကိစၥမ်ား မထိခိုက္ေအာင္ ျပႆနာမ်ားကို ခ်က္ျခင္း ေျဖရွင္းရမည္ ျဖစ္သည္” ဟု ဆုိသည္။ အဆိုပါ ျပႆနာမ်ားတြင္ ယန္ဇီျဖစ္မွ ေရ၏ အရည္ အေသြးသည္ တေျဖးေျဖး ဆိုးရြားလာေနျခင္း ျဖစ္ၿပီး ေရကာတာက ေရထုညစ္ညမ္းမည့္ အရာမ်ား ျပန္႔ပြားမႈကို ကာကြယ္ ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ေရေမွာ္မ်ားလည္း တိုးပြားလ်က္ရွိၿပီး ေျမတိုက္စားမႈေၾကာင့္ ျမစ္ကမ္းပါးၿပိဳျခင္းႏွင့္ ေျမၿပိဳျခင္းမ်ား ျဖစ္ပြားလ်က္ ရွိသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ အလုပ္သမားမ်ား၊ စက္ပစၥည္းမ်ား ကခ်င္ျပည္နယ္သို႔ ေရြ႕ေျပာင္းထားၿပီး ျဖစ္သည္။ ျမစ္ဆံု တြင္ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား စတင္လုပ္ေဆာင္ေနၿပီး ေဒသခံရြာသားမ်ား ကန္႔ကြက္ေနသည့္ ၾကားမွ ခ်ီေဗြရွိ ဒုတိယေနရာတြင္လည္း စတင္ေန ေၾကာင္း Burma Rives Network ၏ အဆိုအရ သိရွိရသည္။

ေနရာမလြတ္ေသာ ရြာ ၆ ရြာအား အတင္းအဓမၼ ေျပာင္းေရြ႕ေစခဲ့ၿပီး ျဖစ္ရာ ရြာသားမ်ားက ေျပာင္းေရြ႕ေပးရေသာ ေနရာတြင္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ပညာေရးပစၥည္းမ်ား မျပည့္စံုမႈ၊ လယ္လုပ္ရန္ ေျမေနရာႏွင့္ ေရ မလံုေလာက္မႈမ်ားကို တိုင္ၾကား ေျပာဆိုခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္၀ွမ္း ထိခိုက္ခဲ့ရေသာ အသိုင္းအ၀ိုင္းမ်ားက အဆိုပါ ေရကာတာမ်ားကို ဆန္႔က်င္ခဲ့ၾကသည္။ China Power က ယင္း၏ အကဲျဖတ္အစီရင္ခံစာတြင္ ေဒသခံ တုိင္းရင္းသား အမ်ားစုက ေရကာတာမ်ားေဆာက္လုပ္မႈကို ဆန္႔က်င္ေၾကာင္း သတိေပးထားၿပီး၊ ေဒသခံ ထိခိုက္ေသာ ျပည္သူမ်ားႏွင့္ ညိႇႏိႈင္း သေဘာတူညီမႈ ရယူရန္ ေတာင္းဆိုထားသည္ဟု NGO ၏ အဆိုအရ သိရွိရသည္။

အဆိုပါ အကဲျဖတ္အစီရင္ခံစာကို ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ကုန္က ၿပီးစီးခဲ့ေသာ္လည္း လူသိရွင္ၾကားထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္း မရွိေၾကာင္း NGO က ေျပာသည္။ အစီရင္ခံစာအတြက္ ကုန္က်ေငြမ်ားကို China Power က က်ခံၿပီး ျမန္မာ 80 ဦးႏွင့္ တ႐ုတ္ သိပၸံပညာရွင္မ်ားပါ၀င္ေသာ အဖြဲ႕က ျပဳစုခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း Burma Rivers Network ကလည္း ေရကာတာ ေဆာက္လုပ္ေရးႏွင့္ ဧရာ၀တီျမစ္ လက္တက္မ်ားတြင္ တ႐ုတ္အင္ဂ်င္နီယာမ်ား စီစဥ္ေနေသာ ေရကာတာ ေနာက္ထပ္ 6 ခုကို ဆန္႔က်င္ခဲ့သည္။ ဧရာ၀တီျမစ္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အေရးႀကီးဆံုးေသာ ျမစ္ျဖစ္ၿပီး၊ ဟိမ၀ႏၱာမွ စတင္ စီးဆင္းလာေသာ ျမစ္မ်ားမွတစ္ခု ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ အစီရင္ခံစာကို 2009 ဇန္န၀ါရီလမွ ေမလအထိ ေကာက္ယူေသာ အခ်က္အလက္မ်ားေပၚတြင္ အေျခခံေရးသားခဲ့ရာ ဧရာ၀တီ၊ ေမခႏွင့္ မလိခတို႔တြင္ ေဆာက္လုပ္မည့္ ေရကာတာမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပဳစုတင္ျပခဲ့သည္။

စာတမ္းျပဳစုေရးအဖြဲ႕သည္ ရွည္လ်ားၿပီး အားလံုးပါ၀င္ေသာ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ အကဲျဖတ္ခ်က္ကို တင္ျပခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ အစီရင္ခံစာတြင္ ေရကာတာမ်ားျဖင့္ ျမစ္ကို အပိုင္းပိုင္းခြဲစိတ္လိုက္ျခင္းသည္ ေရကာတာ၏ အေပၚပိုင္းေဒသမ်ားတြင္ သာမက ေအာက္ဖက္ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚ တိုင္ေအာင္ ႀကီးမားေသာ လူမႈေရးႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္လာႏိုင္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

အစီရင္ခံစာတြင္ သစ္ပင္မ်ိဳးကြဲမ်ား (plant diversity), အဓိက ဇီ၀မ်ိဳးကြဲ ေဒသမ်ား (biodiversity areas) ႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး စႀကၤ (conservation corridors) မ်ားတြင္ ျပင္းထန္ေသာ အႏုတ္လကၡဏာ ေဆာင္ေသာ သက္ေရာက္မႈမ်ား ရွိႏိုင္ေၾကာင္း ခန္႔မွန္းခဲ့သည္။

အကယ္၍ ျမန္မာႏွင့္တ႐ုတ္ အစိုးရမ်ားသည္ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ တိုင္းျပည္တြင္ အဆက္ မျပတ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးတို႔အ တြက္ အမွန္တကယ္ စိုးရိမ္ပူပန္မႈ ရွိသည္ဟု ဆိုလွ်င္ ဧရာ၀တီျမစ္ ေပါင္းဆံုရာ ေနရာတြင္ ထိုသို႔ႀကီးမားေသာ ေရကာတာ ေဆာက္လုပ္ရန္ မလိုအပ္ေပ။ NGO က အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားမႈအားကိုးကားေဖာ္ျပရာတြင္ “ထိုအစားျမစ္ဆံုအထက္တြင္ ပို၍ေသးငယ္ေသာ ေရကာတာႏွစ္ခု ေဆာက္လုပ္လွ်င္ လည္း ထိုလွ်ပ္စစ္ပမာဏကို ရႏုိင္ေၾကာင္း” ဆိုသည္။ ကခ်င္႐ိုးရာ တန္ဖိုးမ်ားသည္ ေရကာတာေဆာက္လုပ္မည့္ စုစုေပါင္းတန္ဖိုးထက္ ပိုမို ႀကီးမားသျဖင့္ ေလးစားသင့္သည္။

ျမစ္ဆံုေရကာတာေၾကာင့္ ေရစီးေၾကာင္း ေျပာင္းလဲၿပီး ေရေၾကာင္းသြားလာေရး ျမစ္ေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ အပင္မ်ားႏွင့္ သတၱ၀ါမ်ား၊ ecology၊ ျမစ္၀ ကၽြန္းေပၚရွိ အပင္မ်ားႏွင့္ သတၱ၀ါမ်ား အေပၚတြင္ သက္ေရာက္မႈမ်ား ရွိေနၿပီး စီးပြားေရးအေပၚ အႏုတ္လကၡဏာ ေဆာင္ေသာ သက္ေရာက္မႈမ်ား ရွိႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းအား ေရွာင္သင့္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

တ႐ုတ္သည္ ေရကာတာမ်ား ေဆာက္လုပ္ေရးကိစၥတြင္ ေခါင္းမာစြာပင္ ဆက္လက္ တြန္းအားေပးေနသည္။ ယင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ သာမက မဲေခါင္ျမစ္ေပၚတြင္ပါ တြန္းအား ေပးေနသည္။ ယင္းတို႔မွာ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ပညာရွင္မ်ားက ျမစ္မ်ား၏ အပင္မ်ား၊ သတၱ၀ါမ်ား ဆိုင္ရာ ecology ကို ပ်က္စီးေစေၾကာင္း ကန္႔ကြက္မႈမ်ား ၾကားမွ လုပ္ေဆာင္ေနျခင္း ျဖစ္သည္။

“တ႐ုတ္ ကုမၸဏီမ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္နွံမႈမ်ား တိုး၍ ျပဳလုပ္လ်က္ ရွိေသာ္လည္း ယင္းတို႔၏ စံမ်ားကိုပင္ လိုက္နာျခင္း မရွိေသး ပါ” ဟု Burma Rivers Network မွ စိုင္းစိုင္းက ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ China Power Investment ေကာ္ပိုေရးရွင္းသည္ ယင္း၏ အကဲျဖတ္ အစီရင္ခံစာကို ျမန္မာ ျပည္သူမ်ားအား ခ်ျပျခင္း မရွိပဲ ေရကာတာ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို အရွိန္ျမႇင့္ လုပ္ေဆာင္လ်က္ ရွိသည္။

ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕ (KIO) သည္ 2011 ခုႏွစ္ မတ္လက တ႐ုတ္ အစိုးရသို႔ ျမစ္ဆံု ေရကာတာ ေဆာက္လုပ္ျခင္းသည္ ျပည္တြင္းစစ္ ကို ဦးတည္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သတိေပးခဲ့သည္။ အဆိုပါ သတိေပးခ်က္အတိုင္း ျဖစ္လာၿပီ ျဖစ္သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ဇြန္လက ျမန္မာ စစ္တပ္ႏွင့္ KIO တို႔ ၾကား တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ရာ တ႐ုတ္၏ တာပိန္ ေရအား လွ်ပ္စစ္ စက္႐ံုကို ပိတ္ထားရသည္။ ျမန္မာ စစ္သားမ်ားသည္ လက္နက္ အင္အားျဖင့္ အႏုိင္ယူ လိုပံု ရသည္။

Burma Rivers Network က ေရကာတာ စီမံကိန္းကို ခ်က္ျခင္း ရပ္ရန္ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ တစ္၀ွမ္း စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ ဆိုင္ရာ ထိခိုက္မႈမ်ား ရွိေၾကာင္း ေရးသားထားသည့္ အစီရင္ခံစာအား လူသိ ရွင္ၾကား ထုတ္ျပန္ရန္ ေတာင္းဆိုထားသည္။

*********************************************************

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ဥပေဒအတြက္ အရွိန္ျမႇင့္စကားေျပာရန္ အင္ဒုိနီးရွားေျပာ

(19 July 2011 ရက္စဲြပါ AFP မွ Martin Abbugao ေရးသားေသာ Speed up talks on South China Sea Coad: Indonesia ကုိ ဘာသာျပန္ဆိုသည္)

                အျငင္းပြားေနေသာ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ကိစၥတြင္ သီးသန္႔စည္းမ်ဥ္းဥပေဒမ်ားျဖင့္ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေရးအတြက္ အာဆီယံႏွင့္ တ႐ုတ္တုိ႔သည္ အလ်င္အျမန္ေဆြးေႏြးသင့္ေၾကာင္း အင္ဒုိနီးရွား သမတ Susilo Bambang Yudhoyono က အဂၤါေန႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

                အျငင္းပြားေနမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ အေျဖတစ္ခုထုတ္ႏုိင္ခဲ့ပါက အဆုိပါ သယံဇာတေပါေသာေဒသ၏ အေျခအေနကုိ ခန္႔မွန္းႏုိင္ၿပီး၊ ေဒသတြင္း တည္ၿငိမ္ေရး အတြက္ အေထာက္အကူျဖစ္ေၾကာင္း ကမၻာႀကီးကုိ ျပသႏုိင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ သံုးသပ္သူမ်ားက ထုိေဒသတြင္ ရန္ပဲြမ်ားျဖစ္လာႏုိင္ေၾကာင္း သံုးသပ္လ်က္ရွိသည္။

                “ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဒီကိစၥအတြက္ ၾကာေနတဲ့ လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြကုိ ေနာက္ဆံုးအတည္ျပဳေပးဖုိ႔လုိပါ တယ္။ ဒါမွေနာက္တစ္ဆင့္ကုိ ဆက္သြားႏုိင္ မွာ ပါ”ဟု Yudhoyono က ဘာလီကၽြန္းတြင္ ျပဳလုပ္သည့္ အာဆီယံႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးမ်ားအစည္းအေဝးအဖြင့္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

                “ဒီကိစၥကုိ ပုိမုိလုပ္ေဆာင္လာတာနဲ႔အမွ်၊ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္က အေျခအေနကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ပုိမုိစီမံခန္႔ခဲြလာႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္နဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ေဒသဆုိင္ရာ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း ေတြခ်မွတ္ႏုိင္ေအာင္ မၾကာခင္ေဆြးေႏြးႏုိင္လိမ့္မယ္လုိ႔ ကၽြန္ေတာ္ ေျပာလုိ ပါတယ္”ဟု ၎က ေျပာသည္။

                အာဆီယံႏွင့္ တ႐ုတ္တုိ႔သည္ လုိက္နာရမည့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားကုိ ေက်ညာႏုိင္ရန္ သေဘာတူ ညီမႈရေရးေဆြးေႏြးေနသည္မွာ (၁၀)ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္ေၾကာင္း၊ ကုိးႏွစ္ခန္႔မွာ သေဘာတူညီမႈတစ္စံုတစ္ရာမရပဲ ေဆြးေႏြးခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း အင္ဒုိနီးရွားေခါင္းေဆာင္ကဆုိသည္။

                “မလုိအပ္တာေတြနဲ႔ ၾကန္႔ၾကာေနတာပါ”ဟု Yudhoyono က အစည္းအေဝးတြင္ တစ္စံုတစ္ရာ ဆံုးျဖတ္ႏုိင္ေရးအတြက္ ရည္ရြယ္ ေျပာဆုိ ခဲ့သည္။ စေန႔တြင္ ၿပီးဆံုးမည့္ ငါးရက္ၾကာအာဆီယံေဒသဆုိင္ ရာ လံုၿခံဳေရးဖုိရမ္တြင္ တ႐ုတ္၊ ဂ်ပန္ႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတုိ႔ပါဝင္သည္။

                “ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ရဲ႕ အနာဂတ္ကုိ မိမိတုိ႔ဖန္တီးႏုိင္တယ္။ စီမံႏုိင္စြမ္းရွိတယ္။ အေကာင္းျမင္ ႏုိင္မႈရွိတယ္ဆုိတာ ကမၻာကုိ အားေကာင္း ေမာင္းသန္ ျပသႏုိင္ဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္”ဟု ၎က ေျပာသည္။

                တ႐ုတ္၊ ဖိလစ္ပိုင္၊ ဗီယက္နမ္၊ ဘ႐ူႏုိင္း၊ မေလးရွားႏွင့္ ထုိင္ဝမ္တုိ႔သည္ Spratly ကၽြန္းမ်ား အပါအဝင္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္၏ အစိတ္ အပုိင္းမ်ားကုိ ေတာင္းဆုိလ်က္ရွိရာ တူညီေသာ ေနရာမ်ားပါဝင္လ်က္ရွိသည္။

                ထုိေဒသတြင္ ေရနံႏွင့္သဘာဝဓာတ