Transparency Myanmar

transparency.myanmar@gmail.com

www.theage.com, By Eva Sundari, 22nd April 2010

လြန္ခဲ့ေသာ အႏွစ္ ၂၀ အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ႀကီးမားေသာ ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ား ဝင္ေရာက္လာခဲ့သလို အင္ဒိုနီးရွား အပါအဝင္ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံမ်ား၏ ႀကိဳးပမ္းမႈျဖစ္ေသာ ႀကိဳတင္ သတ္မွတ္ခ်က္ မထားသည့္ ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးေရး မူဝါဒကိုလည္း ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရသည္။ အာဆီယံတြင္ အျပစ္ရွိသည့္ အဆိုပါ စည္းကမ္းမဲ့ ေဆြးေႏြးေရးကို က်င့္သံုးမႈေၾကာင့္ အလြန္ ရဲရင့္၍ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မ်ားစြာ ထားၾကေသာ ျမန္မာ အိမ္နီးခ်င္းမ်ားထံ ေကာင္းမြန္ေသာ ေျပာင္းလဲမႈကို ေဆာင္ၾကဥ္းေပးရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။

ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရး၏ အက်ဳိးရလဒ္မ်ားသည္ သာမန္ ျမန္မာ ျပည္သူမ်ားထံ မေရာက္ရွိခဲ့ဘဲ ဤအစား ဆင္းရဲမြဲေတမႈ ျမင့္မားလာကာ က်န္းမာေရး က႑အတြက္ ေငြသံုးစြဲမႈ က်ဆင္းသြားသည္။ ထို႔ျပင္ လက္နက္သစ္မ်ား တပ္ဆင္ထားေသာ အစိုးရ စစ္တပ္ မ်ားေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသား အမ်ဳိးသမီးမ်ား အေပၚ လိင္ကိစၥ အၾကမ္းဖက္မႈ၊ ႏွိပ္စက္ ညဥ္းပမ္းမႈ၊ သတ္ျဖတ္မႈမ်ား ေပၚေပါက္၍ လူ႔အခြင့္အေရး ျပႆနာမွာ အျမင့္ဆံုးသို႔ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လူ႔အခြင့္အေရး ျပႆနာမွာ ေၾကကြဲဖြယ္ အက်ဳိးဆက္မ်ား ႏွင့္အတူ ပိုမိုဆိုးဝါးလာလ်က္ ရွိသည္။

အသက္ ငါးႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္မ်ားမွာ ဆယ္ေယာက္တြင္ တစ္ေယာက္ ေသဆံုးလ်က္ ရွိၿပီး အဆိုပါ ကိန္းဂဏန္းမွာ ျမန္မာ စစ္တပ္က အရပ္သားမ်ားကို အၾကမ္းဖက္ေနေသာ ရွမ္းျပည္ အေရွ႕ပိုင္းတြင္ ၂ ဆ ျမင့္တက္ေနသည္။ ကေလးသူငယ္မ်ားအား စစ္သားသစ္ အျဖစ္ အဓမၼ စုေဆာင္းမႈမွာလည္း အစိုးရက ရပ္ဆိုင္းရန္ ကတိေပးထားသည့္ ၾကားမွ ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားေနသည္။

ႀကိဳတင္ သတ္မွတ္ခ်က္ မထားသည့္ ေဆြးေႏြးမႈ၏ အက်ဳိးဆက္မွာ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ေလွစီး ခရီးသည္မ်ား၏ ေၾကကြဲဖြယ္ ျဖစ္ရပ္၌ အင္ဒိုနီးရွား ႏွင့္ အာဆီယံကိုပါ အျပစ္ရွိေစခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ဤအေျခအေနတြင္ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရး ကင္းမဲ့ရံုသာမကဘဲ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲသည္လည္း အေရးပါေသာ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈကို ေဆာင္ၾကည္းေပးမည့္ပံု မရပါ။

ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ စီမံကိန္းမ်ားမွ ရရွိေသာ ဝင္ေငြေၾကာင့္ စစ္ဖက္ အာဏာရွင္ အစိုးရမွာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ား ဆက္လက္ က်ဴးလြန္ရန္ စြမ္းရည္ ရရွိခဲ့သည့္ အဓမၼ ခုိင္းေစျခင္း၊ ႏွိပ္စက္ ညႇဥ္းပမ္းျခင္း၊ ဥပေဒမဲ့ အျပစ္ေပးျခင္း၊ မုဒိန္းမႈ က်ဴးလြန္ျခင္း၊ အတင္းအက်ပ္ ေျပာင္းေရႊ႕ျခင္း စသည္တို႔ အပါအဝင္ ခ်ဳိးေဖာက္ က်ဴးလြန္မႈမ်ားမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ တဝွမ္း ထင္ရွားေသာ သက္ေသ၊ အေထာက္အထားမ်ား ရွိေနသည္။ ႏိုင္ငံတကာ အလုပ္သမား အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ILO ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း အမ်ဳိးသမီးမ်ား အေပၚ က်ဴးလြန္ေသာ ရာဇဝတ္မႈမ်ား ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတကာ တရား႐ံုးတို႔က ျမန္မာ့ ေရနံႏွင့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ လုပ္ငန္းသည္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည္ဟု သတ္မွတ္ထားၾကသည္။

ႏိုင္ငံျခား ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အစီအစဥ္မ်ားမွ ပိုက္ဆံမ်ားသည္ ရက္စက္စြာ ဆက္လက္ ဖိႏွိပ္ေနေသာ စစ္တပ္ထဲ ေရာက္ရွိသြားသကဲ့သို႔ ကိုယ္က်ဳိးစီးပြား ရွာေနသည့္ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ား တစ္ဦးခ်င္းထံ ေရာက္ရွိသြားသည္။ ဤအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈကို ေထာက္ခံသူ မည္သူႏွင့္မဆို ေဆြးေႏြးရန္ အေၾကာင္း မရွိသလို ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ားက ေစ့စပ္ ေဆြးေႏြးေရး စားပြဲဝုိင္းသို႔ မည္သူကိုမွ် ေခၚလာႏိုင္ျခင္း မရွိပါ။

ၿပီးခဲ့ေသာ ႏွစ္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ လက္ရွိ ခ်မွတ္ထားဆဲ ျဖစ္ေသာ အေရးယူ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို 'ဘုတ္' တစ္ခု သဖြယ္ ေအာင္ျမင္စြာ အသံုးျပဳကာ ျမန္မာအစိုးရႏွင့္ ၂ ႏွစ္ အတြင္း ပထမဆံုး အႀကိမ္ အျဖစ္ လည္းေကာင္း၊ အေမရိကန္၊ ၿဗိတိန္၊ ၾသစေၾတးလ်၊ သံအမတ္မ်ားႏွင့္ ၆ ႏွစ္ အတြင္း ပထမဆံုး အႀကိမ္ အျဖစ္ လည္းေကာင္း ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးႏိုင္ခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရသည္။

မီဒီယာမ်ားတြင္ မည္သို႔ ေဖာ္ျပၾကေစကာမူ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အေရးယူ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ သူမ၏ သေဘာထား တစံုတရာ ေျပာင္းလဲမႈ ရွိသည္ဟု ရည္ၫႊန္းခဲ့ျခင္း မရွိသလို ခ်မွတ္ထားေသာ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ႐ုတ္သိမ္းရန္ အတြက္လည္း ေတာင္းဆိုခဲ့ျခင္း မရွိပါ။ မျဖစ္ႏိုင္ဟုေတာ့ မဆိုႏိုင္ပါ။ အကယ္၍မ်ား ျမန္မာ အစိုးရက တရားဥပေဒ၊ နယ္ေျမႏွင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ား အေပၚ အကန္႔အသတ္မဲ့ ထင္တုိင္းႀကဲ အုပ္ခ်ဳပ္၊ ထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ားကို ႐ုတ္သိမ္းျခင္းျဖင့္ ၎တို႔ ဆႏၵအေလ်ာက္ အေလွ်ာ့ေပး လိုက္ေလ်ာမႈကို ျပသႏိုင္သည္ ဆိုေသာ အခ်က္ကို အမွန္တကယ္ပင္ စဥ္းစားၾကည့္သင့္သည္။

အသစ္ ခ်မွတ္မည့္ ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ပိတ္ဆို႔ အေရးယူေရး အစီအစဥ္တြင္ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာ့ ေရနံႏွင့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ လုပ္ငန္းကို ထည့္သြင္းခဲ့မည္ ဆိုပါက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေနအထား အပါအဝင္ ျမန္မာ့ ဒီမိုကေရစီ လႈပ္ရွားမႈမ်ား ေနရာ ရရွိေရး ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို ပိုမို ခိုင္မာေစမည္ ျဖစ္သည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အေထာက္အပံ့ေပးရန္ အပိုေဆာင္း ေမွ်ာ္မွန္းထားသည့္ ပိုမို ထိေရာက္ေသာ ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ပိတ္ဆို႔ အေရးယူေရး အစီအစဥ္သစ္မ်ားသည္ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ားကို အေျခခံ၍ ခ်မွတ္ရလိမ့္မည္။

-      တပ္မေတာ္ အစိုးရက ၎တို႔၏ သီးသန္႔ အက်ဳိးအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ သယံဇာတမ်ား ျဖစ္ေသာ ေရနံႏွင့္ ဓါတ္ေငြ႕သိုက္မ်ား အေပၚ ကိုယ္က်ဳိးရွာေနမႈမွ ကာကြယ္ေရး

-      တည္ေဆာက္ေရး စီမံကိန္း ရွိရာ ေဒသမ်ား တေလွ်ာက္ ျဖစ္ပြားေနေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားကို တားဆီးရန္ စစ္ဖက္ အစိုးရ၏ ေဒၚလာ ဘီလ်ံႏွင့္ ခ်ီေသာ ဘ႑ာေငြမ်ားကို ပိတ္ပင္ေရး

-      ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီမ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ က်ဴးလြန္မႈမ်ားတြင္ ပါဝင္ ပတ္သက္ျခင္း (သို႔) ဆက္ႏြယ္ျခင္း မရွိေၾကာင္း ေသခ်ာေအာင္ ျပဳလုပ္ေရး စသည္တို႔ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ ႏိုင္ငံ ေပါင္းစံု၊ ဘက္ေပါင္းစံုမွ အေရးယူ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားမွာ မူလကပင္ ခ်မွတ္ထားခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ပိတ္ဆို႔ေရး အစီအစဥ္မ်ားကို အေမရိကန္၊ ဥေရာပ သမဂၢႏွင့္ ကေနဒါ ႏိုင္ငံတို႔က လက္ခံထားၿပီး ျဖစ္သလို ပုဂၢလိက ကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံခ်င္းကလည္း ၎တို႔ ဆႏၵအေလွ်ာက္ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ခ်မွတ္ထားသည္။ ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ပစ္မွတ္ထား ပိတ္ဆို႔ေရးကို ႏိုင္ငံ တစ္ႏိုင္ငံခ်င္းက စတင္ က်င့္သံုးပါက ႏိုင္ငံေပါင္းစံု၊ ဘက္ေပါင္းစံု ခ်ဥ္းကပ္ ကိုင္တြယ္မႈကို ပိုမို အားေကာင္းေစလိမ့္မည္ ျဖစ္သည္။

ၾသစေၾတးလ် Twinza Oil ကဲ့သို႔ ကုမၸဏီမ်ား စတင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေနသည့္ ေရနံႏွင့္ ဓာတ္ေငြ႕ က႑မွ အျမတ္ေငြမ်ား တပ္မေတာ္၏ အိတ္ကပ္ထဲသို႔ ေရာက္ရွိေနသည့္ တိုက္႐ိုက္ လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္ေန၍ ဤအခ်က္မွာ အထူးသျဖင့္ အေရးႀကီးေနသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အက်ပ္အတည္း အတြက္ မိမိတို႔အတြက္ တာဝန္ရွိသည္ကို အာဆီယံကလည္း လက္ခံသည္။ အေၾကာင္းမွာ စစ္ဖက္ အစိုးရ၏ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရး ခိုင္မာေအာင္ ဆက္လက္ ပါဝင္ ေဆာင္ရြက္ေနၾကျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ျမန္မာ့ ႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲလာေအာင္ ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အေရးယူ ပိတ္ဆို႔မႈ ခ်မွတ္ေရး ကဲ့သို႔ေသာ ျဖစ္ႏိုင္သမွ် နည္းလမ္း အားလံုးကို အသံုးျပဳျခင္း မရွိပါက အျခားႏိုင္ငံမ်ားသည္လည္း အလားတူ လုပ္ေဆာင္လာၾကမည္ ျဖစ္၍ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွ အေနအထားမ်ား အတြက္ အာဆီယံကို အျပစ္တင္ ရေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

ၾသစေၾတးလ် ႏိုင္ငံသည္ ေဒသတြင္း လံုၿခံဳေရးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီကို ကာကြယ္သူ အျဖစ္ နာမည္ေကာင္း ရထားသည္။ သို႔ေသာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားကို ၾသစေၾတးလ် ကုမၸဏီမ်ားက ရန္ပံုေငြ ေထာက္ပံ့ေနျခင္းကို ရပ္ဆိုင္းေအာင္ မျဖစ္မေန လုပ္ရမည့္ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ျခင္း မရွိပါက အဆိုပါ နာမည္ေကာင္းကို လက္လႊတ္ရဖြယ္ ရွိသည္။ ယခုႏွစ္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ရွင္းလင္းစြာ ဖြင့္ဆိုမည့္ ႏွစ္အျဖစ္ ခ်ီတက္ေနသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံေရး အဓိက ပေလယာမ်ားကို ေစ့စပ္ ညႇိႏႈိင္းေရး စားပြဲဝုိင္းသို႔ ေခါင္းေဆာင္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ဖိအားေပးရန္ ၾသစေၾတးလ် ႏိုင္ငံက ကတိျပဳထားသည့္ အားေလ်ာ္စြာ စစ္ဖက္ အစိုးရ၊ အာဆီယံ အစိုးရမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႔၏ ရဲရင့္ေသာ အိမ္နီးခ်င္း ျပည&