Transparency Myanmar

transparency.myanmar@gmail.com

Document yangonchronicle2011 Op-Ed
yangonchronicle2011 Op-Ed

၂၀.၆.၂၀၁၂

ေဆာင္းပါးက႑

  1. Rule of Law ဆုိသည္မွာ

*****************************************

ေဆာင္းပါးက႑

Rule of Law ဆုိသည္မွာ

ခင္ေမာင္ေဇာ္

(ဇြန္ ၂၁ ထုတ္ ရန္ကုန္တုိင္းမ္ အတြဲ (၈) အမွတ္ (၃၂) မွ ထုတ္ယူေဖာ္ျပသည္)

အခုတေလာ  Rule of Law ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈန္းကေလး တြင္က်ယ္လာလို႔ အေျခအျမစ္ကို လုိက္ၾကည့္မိပါတယ္။ ဒီမုိကေရစီဘုိး ေအႏုိင္ငံတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ ၿဗိတိန္မွာ ၁၉၀၀ ျပည့္ႏွစ္ဝန္းက်င္ေတြက စတင္အကၽြမ္းဝင္လာတဲ့ စည္းမ်ဥ္း (Principle) ကေလးေတြျဖစ္ ေၾကာင္း ေတြ႔လာရပါတယ္။

အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္၊ ျပင္သစ္ စတဲ့ တျခားႏုိင္ငံႀကီးေတြမွာလို ႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ အေျခခံအခြင့္အေရးေတြကို ဖြ႔ဲစည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒမွာ ထင္ထင္ရွားရွား ကြက္ကြက္ကြင္းကြင္း ေရးခၽြတ္ေဖာ္ျပထားတာမ်ိဳး အဂၤလန္ကၽြန္းမွာမရွိေလဘူး။ ဒီေတာ့ ႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ အေျခခံအခြင့္အေရးကို အကာအကြယ္ေပးေရးကို ဦးေႏွာက္ထဲ၊ ႏွလံုးသားထဲမွာ စြဲဝင္ႏုိင္ၾကေစဖို႔ စည္းမ်ဥ္း (Principle) အေနနဲ႔ ေဖာ္ထုတ္ ႐ုိက္သြင္းလာခဲ့ရတယ္လို႔ ယူဆစရာရွိပါတယ္။

Rule of Law ဆိုတာ ဘာေတြလဲလို႔ တိတိက်က် သတ္မွတ္ျပ႒ာန္းထားတာမ်ိဳးလည္း ၿဗိတိန္ရဲ႕ ဘယ္ဥပေဒထံုးတမ္းမွာမွ မေတြ႕ရ ျပန္ပါဘူး။ အဂၤလန္ကၽြန္းသားေတြရဲ႕ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးေတြကို ေပထက္အကၡရာတင္လို႔၊ စာတစ္ေစာင္ က်မ္းတစ္ခုျဖစ္ေအာင္ ေရးဆြဲ တည္ရွိေစျခင္းထက္ ႏွလံုးသားထဲကအသိနဲ႔ လိုက္နာက်င့္သံုးခံယူၾကတဲ့ ဓမၼသတ္တရားေတြနဲ႔ ထိန္းေက်ာင္းေစတယ္လို႔ ယူေသာ္ရႏုိင္ပါ တယ္။ သူတို႔ေတြရဲ႕ ႀကိဳးပမ္းမႈေတြကို ဆက္လက္တင္ျပပါမယ္။

၁၉၁၅ ခုႏွစ္ ပါေမာကၡ A.V.Dicey (Albert Venn Dicey) ဆိုတဲ့ ပုဂၢိဳလ္က Rule of Law ဆိုတာကို စည္းမ်ဥ္း (Principle) သံုးခုနဲ႔ ေဖာ္ညႊန္းတင္ျပလာခဲ့ပါတယ္။ Dicey ရဲ႕ Principle ေတြလို႔ပဲ ဆိုၾကပါစို႔ရဲ႕။

သူရဲ႕ ပထမစည္းမ်ဥ္းကေတာ့-

ႏုိင္ငံသားတစ္ေယာက္ကို ျပစ္မႈက်ဴးလြန္တယ္လို႔ ထင္ရွားသိမွတ္ျခင္းမျပဳႏုိင္သမွ် မည္သည့္ထိပါးမႈမ်ိဳးမွ မျပဳေစရလို႔ ဆုိပါတယ္။ ထိပါးမႈဆိုရာမွာ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ လြတ္လပ္ခြင့္တို႔ ပါဝင္ပါတယ္။ တရား႐ုံးတစ္႐ုံး႐ုံးက ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခဲ့သည့္တိုင္ အထက္တရား႐ုံးအဆင့္ဆင့္ကို အယူခံပိုင္ခြင့္ရွိတယ္လို႔လည္း ဆုိပါတယ္။ ထိပါးမႈဆိုရာမွာ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ဂုဏ္သိကၡာနဲ႔ လြတ္လပ္ ခြင့္တို႔ ပါဝင္ပါတယ္။

ဒုတိယစည္းမ်ဥ္းကေတာ့-

ဥပေဒေရးရာမွာ အခြင့္အေရးတူမွ်မႈျဖစ္ပါတယ္။ ဥပေဒအထက္မွာ မည္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္မွ် မရွိဘူးဆိုတဲ့ အဆုိအမိန္႔ဟာ ဒီဒုတိယစည္းမ်ဥ္းႏွင့္ အက်ံဳးဝင္ပါတယ္။ ခ်မ္းသာျခင္း၊ ဆင္းရဲျခင္း၊ ပညာတတ္ျခင္း မတတ္ျခင္း၊ ရာထူးရွိျခင္း၊ မရွိျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ဥပေဒအရာမွာ ခြဲျခားသံုးသပ္ဆံုးျဖတ္ျခင္း မရွိေစရလို႔ ဆုိပါတယ္။ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္း၊ ႏုိင္ငံ့ဝန္ထမ္း စသည္တို႔ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ သာမန္ျပည္ သူေတြနဲ႔ ကြဲျပားတဲ့ တရားစီရင္မႈမ်ိဳးမရွိေစရလို႔ ေဖာ္ညြန္းပါတယ္။

တတိယစည္းမ်ဥ္းအေနနဲ႔ကေတာ့-

ႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ အေျခခံအခြင့္အေရးေတြကုိ အကာအကြယ္ေပးမႈကို ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ အကာအကြယ္ေပးထားတာမ်ိုး မဟုတ္ဘဲ တရား႐ုံးအဆင့္ဆင့္ေတြရဲ႕ စီရင္ခ်က္ စီရင္ထံုးေတြက လာရမယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။

တရားသူႀကီးေတြရဲ႕ သိကၡာ၊ သမာဓိနဲ႔ ႏွလံုးသားထဲက ခံယူတဲ့အမွတ္ကို ျမတ္ႏုိးျခင္း ဓမၼသတ္တရားဟာ ၿဗိတိသွ်ႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ အေျခခံအခြင့္အေရးကို ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေစာင့္ေရွာက္လာခဲ့တဲ့ အေျခခံတရားကို ဆုိပါတယ္။

လက္ေတြ႕ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္သံုးသပ္ရရင္ ၿဗိတိန္မွာလူသားေတြရဲ႕ အေျခခံအခြင့္အေရးေတြ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ခ်ိဳး ေဖာက္မႈမ်ိဳးေတြ ႀကီးႀကီးမားမား ရွိမေနတာေတာ့ အမွန္ပါပဲ။ တရားမွ်တျခင္း၊ လြတ္လပ္ျခင္း စတဲ့ ေကာင္းျမတ္တဲ့ အေျခခံႏုိင္ငံသားေတြ ရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြကို စာတစ္ေစာင္ ေပတစ္ဖြ႔ဲ ျပ႒ာန္းသည္ျဖစ္ေစ တရားဥပေဒကို ကိုင္တြယ္က်င့္သံုးရသူေတြရဲ႕ ႏွလံုးသားေတြထဲမွာ ေကာင္းျမတ္တဲ့ ဓမၼတရားေတြ ကိန္းဝပ္ေနရင္ ေလာကပါလတရားေတြ ထြန္းကားႏုိင္ပါတယ္ဆုိတာ အဂၤလန္ရဲ႕ Rule of the Law ဆိုတာကို ေလ့လာမႈကေန ထုတ္ယူႏုိင္ပါတယ္။

အဂၤလန္ႏုိင္ငံရဲ႕ ထူးျခားမႈတစ္ခုကေတာ့ အေမရိကန္ႏုိင္ငံနဲ႔တကြ အျခားႏုိင္ငံအမ်ားစုလို written constitution မရွိတာပါဘဲ။ သို႔တေစ ဒီမုိကေရစီနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးစံေတြမွာ written constitution ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံေတြထက္ မနိမ့္တာဟာ Rule of Law ရွင္သန္လို႔ပါပဲ။